Kalendarz polski XX w.
12 marca 1901 – W Krakowie odbyła się premiera Wesela Stanisława Wyspiańskiego.
6 kwietnia 1901 – Urodził się Marian Hemar (zm. 11 II 1972) – właśc. M. Hescheles. Poeta, komediopisarz, satyryk.
9 kwietnia 1901 – Urodził się Stanisław Wigura (zm. 11 IX 1932), konstruktor lotniczy, wraz z Franciszkiem Żwirką odbył lot dookoła Europy.
20 maja 1901 – We Wrześni (zabór pruski) polscy rodzice wystąpili w obronie swoich dzieci, które zostały pobite przez nauczycieli niemieckich. Była to kara za odmowę udziału w lekcjach religii prowadzonych w języku niemieckim.
3 sierpnia 1901 – W Zuzeli (łomżyńskie) urodził się Stefan Wyszyński, późniejszy Prymas Polski.
1 kwietnia 1902 – Urodził się pisarz Józef Mackiewicz (zm. 31 I 1985 r.) .
22 lipca 1902 – W Rzymie zmarł Kardynał Mieczysław Halka Ledóchowski, Prymas Polski. Urodzony w 1822 r. przez wiele lat pracował poza krajem i nie odczuwał szczególnej więzi z Polską. Dopiero zaostrzenie polityki germanizacyjnej Bismarcka napotkało na ostry sprzeciw arcybiskupa. 3 lutego 1874 r. aresztowany. W czasie odbywania kary papież Pius XI mianował go kardynałem. Po odbyciu kary wrócił do Rzymu (3 III 1876). Ogłosił protest przeciwko krzywdzie wyrządzonej Polsce przez Europę.
22 lutego 1903 – W Krakowie odbyła się prapremiera dramatu Stanisława Wyspiańskiego Wyzwolenie.
13 stycznia 1904 – CKR PPS zorganizował demonstrację na pl. Grzybowskim w Warszawie. Bojowcy pod wodzą Stefana Okrzei, otworzyli ogień do szarżującej policji.
29 czerwca 1904 – Parlament pruski uchwalił ustawę o kolonizacji prowincji wschodnich.
10 sierpnia 1904 – W Berlinie władze niemieckie ogłosiły ustawę, na mocy której – na terenach zamieszkałych głównie przez Polaków (prowincje wschodnie) – nie wolno było wznosić budynków mieszkalnych. Polski chłop z Podgradowic – Michał Drzymała – nie otrzymawszy zgody na budowę domu, zamieszkał w wozie.
28 stycznia 1905 – W odpowiedzi na petersburską "krwawą niedzielę", robotnicy Królestwa Polskiego zorganizowali strajk, do którego włączyła się młodzież studencka i gimnazjalna, żądając spolszczenia szkół wszystkich stopni. Główne hasła: obalenie caratu, ustanowienie konstytuanty albo sejmu w Warszawie, autonomia Polski. W starciach zginęło ponad 200 osób.
11 kwietnia 1905 – Komisja rządowa w Rosji postanowiła znieść cenzurę telegramów prywatnych.
22 czerwca 1905 – Wybuchło zbrojne powstanie proletariatu Łodzi. Trwało do 24 VI. W krwawo stłumionych walkach na barykadach zginęło około 300 osób, 1000 było rannych. Lenin uznał je za pierwsze zbrojne wystąpienie robotników w... Rosji.
23 czerwca 1905 – Na stokach warszawskiej cytadeli stracono Stefana Okrzeję, robotnika, członka PPS, schwytanego w czasie zamachu na cyrkuł.
24 kwietnia 1906 – Organizacja Bojowa PPS uwolniła dziesięciu więźniów Pawiaka.
15 maja 1905 – W Królestwie Polskim powołano Polską Macierz Szkolną, instytucję oświatową, której zadaniem było skoordynowanie i połączenie tajnie dotąd prowadzonych prac oświatowych. Jej osiągnięciem było prowadzenie 681 szkół powszechnych, kursów dla analfabetów i uniwersytetów ludowych. Skupiała 150 tys. członków i zorganizowała 900 kół.
7 września 1905 – Na stokach warszawskiej cytadeli został stracony Marcin Kasprzak (ur. 1860), działacz rewolucyjny, twórca "Drugiego Proletariatu". W 1893 roku oskarżony przez PPS o współpracę z caratem.
30 października 1905 – Ukazał się Manifest Październikowy cara Mikołaja II. Przyrzekał obywatelom przyznanie podstawowych swobód demokratycznych, amnestię dla więźniów politycznych. Zapewniał udział w wyborach wszystkim klasom społecznym. Obiecywał zwołanie Dumy Państwowej o funkcjach ustawodawczych.
26 grudnia 1905 – Centralny Komitet Robotniczy PPS wydał odezwę wzywającą do strajku powszechnego w miastach i tworzenia samorządu rewolucyjnego.
18 sierpnia 1906 – Organizacja Bojowa Polskiej Partii Socjalistycznej dokonała zamachu na G. Skałona, generalnego gubernatora warszawskiego.
19 listopada 1906 – Na Zjeździe PPS w Wiedniu doszło do rozłamu na PPS-Lewicę i PPS-Frakcję Rewolucyjną (Piłsudski, Wasilewski i Walery Sławek).
4 maja 1907 – W Usti nad Łabą odbyła się prapremiera "Quo vadis" opery Feliksa Nowowiejskiego.
18 maja 1907 – W Przemyślu zmarł dr Henryk Jordan, profesor UJ. Był inicjatorem i twórcą Parku Miejskiego w Krakowie, noszącego do dzisiaj jego imię. Był to teren rekreacyjny dla młodzieży. Z jego fundacji pochodzą pomniki Lilli Wenedy i Grażyny na krakowskich plantach.
15 listopada 1907 – Zmarł św. Rafał Kalinowski. Ur. w 1835 r. w Wilnie. Gdy wybuchło powstanie styczniowe, objął stanowisko naczelnika litewskiego Wydziału Wojny. Aresztowany i skazany na karę śmierci zamienioną na dziesięć lat katorgi Powrócił w 1874 r. Trzy lata później wstąpił do zakonu karmelitów w klasztorze w Grazu. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1882 r. Papież Jan Paweł II ogłosił go błogosławionym (w 1983 r.), a osiem lat później świętym.
28 listopada 1907 – W Krakowie zmarł Stanisław Wyspiański (ur. 1869). Wybitny poeta i malarz.
30 września 1908 – W Krakowie zmarł Karol Estreicher (ur. 1827). Bibliotekarz, bibliograf, historyk literatury i teatru, publicysta. Syn wybitnego botanika, profesora i rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ukończył studia prawnicze. Profesor Warszawskiej Szkoły Głównej, dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej, którą kierował przez 36 lat. Dziełem jego życia jest opracowana bibliografia polska od czasów najdawniejszych do 1868 r. (26 tomów). Pracę nad bibliografią kontynuował jego syn Stanisław, który doprowadził ją do roku 1939.
8 lutego 1909 – W Tatrach pod Małym Kościelcem zginął zasypany lawiną wybitny polski kompozytor Mieczysław Karłowicz (ur. 1876).
8 kwietnia 1909 – W Kalifornii zmarła Helena Modrzejewska (prawdziwe nazwisko: Benda), największa polska aktorka; występowała w teatrach Krakowa, Warszawy, a następnie w Stanach Zjednoczonych.
18 maja 1910 – Zmarła wybitna pisarka Eliza Orzeszkowa. Jej twórczość była ściśle związana z tragicznymi losami bohaterów powstania styczniowego.
27 czerwca 1910 – Kongres Polonii Amerykańskiej zażądał przywrócenia Polsce wolności.
28 czerwca 1910 – Na skutek interwencji ambasady rosyjskiej z wystawy w Monachium usunięty został obraz Fabijańskiego Pogrom w Kijowie.
15 lipca 1910 – W Krakowie na placu Matejki został odsłonięty pomnik dla uczczenia zwycięstwa grunwaldzkiego. Fundatorem był znakomity pianista Ignacy Paderewski, a wykonawcą artysta rzeźbiarz Antoni Wiwulski. W czasie okupacji Niemcy wysadzili pomnik. Ponownie odbudowany powrócił na plac Matejki w 1976 r.
6 sierpnia 1910 – W czasie prowadzenia akcji ratunkowej w Tatrach zginął Klemens Bachleda (ur. 1848), góral z Zakopanego, król przewodników tatrzańskich przełomu XIX i XX w.
8 października 1910 – We Lwowie zmarła i pochowana została na cmentarzu Łyczakowskim poetka Maria Konopnicka, autorka Roty. Urodziła się 23 maja 1842 r. w Suwałkach.
22 maja 1911 – Ukazał się pierwszy dokument organizacyjny polskiego harcerstwa podpisany przez jego twórcę Andrzeja Małkowskiego.
3 marca 1912 – Uroczysty ingres ks. Adama Stefana Sapiehy na stolicę biskupią w Krakowie.
19 maja 1912 – Zmarł wybitny pisarz Bolesław Prus (Aleksander Głowacki). Autor m.in. "Faraona" i "Lalki".
10 listopada 1912 – W Galicji powołano Tymczasową Komisję Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, której celem było koordynowanie akcji niepodległościowych, a także utworzenie u boku Austrii polskich sił zbrojnych do walki z Rosją. Komendantem wojskowym mianowano J. Piłsudskiego.
13 lutego 1913 – W Warszawie zmarł Walery Przyborowski, uczestnik powstania styczniowego i jego kronikarz. Pisał powieści historyczne dla młodzieży, m.in. Bitwa pod Raszynem, Szwedzi w Warszawie.
1 lutego 1914 – Na Kongresie w Krakowie powołano do istnienia PSL-Piast z Jakubem Bojką i Wincentym Witosem na czele.
6 kwietnia 1914 – Zmarł Józef Chełmoński, wybitny malarz (ur. 7 XI 1849 r.).
6 lipca 1914 – Rząd austro-węgierski, rozpatrując sprawę zamachu w Sarajewie, uchwala warunki upokarzające i nie do przyjęcia dla Serbii.
2 sierpnia 1914 – Na rozkaz Komendanta Piłsudskiego z Krakowa wymaszerował pierwszy historyczny patrol kawalerzystów polskich. Siedmioma ułanami, którzy skierowali się do Kongresówki w celach wywiadowczych dowodził mjr Belina-Prażmowski.
3 sierpnia 1914 – Dwie polskie organizacje wojskowe: Strzelec i Drużyny Strzeleckie stają pod bronią do walki czynnej o sprawę polską w wojnie światowej. Komendant J. Piłsudski wprowadza ujednolicenie odznak wojskowych. Powstaje Kadrówka ze zjednoczonych pierwszych oddziałów obu organizacji w liczbie 163 strzelców.
–Zajęcie Częstochowy i Będzina przez wojska niemieckie. Kalisz zajęty w poprzednim dniu zostaje zbombardowany pod pretekstem napadu ludności na oddział niemiecki.
6 sierpnia 1914 – Wymarsz z krakowskiego parku Oleandry kadrowej kampanii Strzelców.
12 sierpnia 1914 – Wkroczenie 3. komp. Strzelców J. Piłsudskiego do Kielc w godzinach popołudniowych i zajęcie koszar, opuszczonych przez wojska rosyjskie.
14 sierpnia 1914 – Wielki książę Mikołaj Mikołajewicz wydał Manifest, który zawierał obietnicę zjednoczenia, po zakończeniu wojny, ziem polskich z trzech zaborów, pod berłem cara i nadania im pewnej autonomii. Manifest, niepodpisany przez cara, nie był dla Rosji wiążący.
16 sierpnia 1914 – Przedstawiciele stronnictw politycznych i posłowie do parlamentu austriackiego w sali magistratu krakowskiego, pod przewodnictwem dra Leo uchwalają powołanie jednej organizacji wojskowej pod nazwą Legionów i pod polską komendą, ale w łączności z naczelnym dowództwem armii austro-węgierskiej. Legiony brały udział w walkach z armią rosyjską. Rozwiązano je w sierpniu 1917 r., gdy większość żołnierzy odmówiła przysięgi na wierność obcemu monarsze. Część legionistów internowano, reszta weszła do Polskiej Siły Zbrojnej.
17 sierpnia 1914 – Ofensywa armii rosyjskiej na Prusy Wschodnie. Rosjanie docierają do rejonu Gołdap-Stołupiany.
20 sierpnia 1914 – Reorganizacja oddziałów strzeleckich Komendanta J. Piłsudskiego, które zostają przeformowane na I pułk Legionów Polskich. Dowódcą pułku jest J. Piłsudski, zastępcą K. Sosnkowski.
27 sierpnia 1914 – Porażka armii austriackiej w Małopolsce.
29 sierpnia 1914 – Rozbicie II armii gen. Samsonowa pod Tannenbergiem w Prusach Wschodnich. Gen. Hindenburg, nie dopuszczając do połączenia się Samsonowa z armią Rennenkampfa, uderza na 200-tysięczną armię, znosząc ją doszczętnie.
4 września 1914 – W Krakowie na Błoniach zaprzysiężono oddziały formującej się II Brygady Legionów. Przysięgę odbierał pierwszy dowódca Legionów z nominacji austriackiej, gen. Baczyński.
5 września 1914 – Złożenie przysięgi przez oddziały Józefa Piłsudskiego na wierność Austrii.
– Wręczenie sztandaru przez miasto Bayonne pierwszemu oddziałowi wojska polskiego we Francji.
20 września 1914 – W wyniku agitacji polityków Narodowej Demokracji, sformowany w Mszanie Dolnej Legion Wschodni odmawia złożenia przysięgi. Z 6500 ochotników tylko 800 składa przysięgę. Zostają oni wcieleni do 3. pp. leg.
22 października 1914 – Józef Piłsudski wystąpił z inicjatywą powołania w Królestwie Polskim (zabór rosyjski) organizacji konspiracyjno-niepodległościowej: Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). Celem było odzyskanie niepodległości drogą walki zbrojnej. Komendantem POW został Tadeusz Żuliński.
15 listopada 1914 – Mianowanie Józefa Piłsudskiego brygadierem i przeformowanie jego pułku na I Brygadę.
19 grudnia 1914 – Władze austriackie powołały oficjalnie I Brygadę Legionów. Jej dowódcą został Józef Piłsudski. Brygada ruszyła na front w rejon Tarnowa.
22 grudnia 1914 – Bitwa I Brygady Legionów pod Łowczówkiem, gdzie nastąpiło złamanie frontu austriackiego przez Rosjan. Front został uratowany.
25 grudnia 1914 – W Warszawie utworzony został Komitet Narodowy Polski, reprezentant polskich kół prorosyjskich. Prezesem Komitetu Wykonawczego był Roman Dmowski. W sierpniu 1917 KNP stał się podstawą utworzonej w Moskwie prorosyjskiej Rady Polskiej Zjednoczenia Międzypartyjnego.
3 marca 1915 – Przybycie I Brygady Legionowej komendanta J. Piłsudskiego na front i zajęcie odcinka nad Nidą koło Pińczowa.
15 kwietnia 1915 – Naczelny Komitet Narodowy (NKN) rozpoczął działalność w Piotrkowie. Uzyskał prawo działania na obszarze okupowanym przez Austrię. W okupacji niemieckiej działalność NKN była zakazana. Departament Wojskowy pod kierunkiem płk Władysława Sikorskiego rozwija akcję werbunkową. I Brygada prowadzi własną działalność organizacyjną i werbunkową pod kierunkiem Komendanta J. Piłsudskiego.
9 maja 1915 – Polskie oddziały Bajończyków otworzyły bitwę pod Arras. Giną wszyscy dowódcy, oddziały zostają zdziesiątkowane.
10 maja 1915 – Bój II Brygady Legionów na Bukowinie.
11 maja 1915 – Koniec walk pozycyjnych I Brygady Legionów nad Nidą.
22 maja 1915 – Zlot Sokolstwa Polskiego Stanów Zjednoczonych w Chicago.
8 czerwca 1915 – Boje II Brygady Legionów nad Prutem.
13 czerwca 1915 – Historyczna szarża pod Rokitną. Na niezdobyte przez piechotę okopy rosyjskie ruszają ułani rtm. Dunin Wąsowicza. Wśród huraganowego ognia przebywają poczwórne linie okopów, otwierając drogę piechocie. W szarży ginie 15 ułanów i rtm. Dunin-Wąsowicz.
16 czerwca 1915 – Ostatni bój Bajończyków we Francji. Po wzięciu cmentarza w miasteczku Souchez kończą się dzieje pierwszej polskiej formacji utworzonej przy boku Francji. Straty w ludziach i sprzęcie powodują koniec istnienia oddziału.
20 czerwca 1915 – Odwrót Rosjan ze Lwowa.
4 sierpnia 1915 – Ewakuacja Warszawy przez wojska rosyjskie. O godz. 12 ostatnia sotnia kozaków przechodzi przez miasto na stronę Pragi.
7 sierpnia 1915 – Przyjazd Komendanta J. Piłsudskiego do Warszawy na naradę z przedstawicielami organizacji politycznych. Owacje młodzieży przed hotelem Victoria, gdzie się zatrzymał, powodują interwencję Niemców i przeniesienie się Komendanta do Otwocka. Nakazuje wstrzymać werbunek do Legionów, rozwinąć działalność POW.
23 sierpnia 1915 – Utworzenie generał-gubernatorstwa warszawskiego z Beselerem jako generał-gubernatorem.
3 września 1915 – Podział Królestwa Polskiego na dwie okupacje: niemiecką i austriacką.
4 września 1915 – W Kongresówce, gen. Besseler, zdobywca Antwerpii i Modlina, obejmuje władzę na obszarze okupacji niemieckiej.
12 września 1915 – Ofensywa gen. Iwanowa na froncie karpackim. Rosjanie rozpoczynają działania zaczepne na Galicję Wschodnią.
4 listopada 1915 – Najkrwawszy okres bojów Legionów na froncie wołyńskim, toczonych do 6 listopada, Największe straty Legiony poniosły przy zdobywaniu wzgórza, nazwanego później przez Niemców Polską Górą.
15 listopada 1915 – Otwarta została Politechnika Warszawska z Wydziałami: Architektury, Budowy Maszyn i Elektrotechniczny, Chemiczny, Inżynierii Budowlanej i Inżynierii Rolnej. Naukę rozpoczęło 615 studentów. W roku 1939 liczyła 4673 studentów i 63 profesorów.
– W Warszawie rozpoczął działalność Uniwersytet.
5 grudnia 1915 – W Warszawie powstało Polskie Stronnictwo Ludowe "Wyzwolenie" – partia reprezentująca na terenach byłego Królestwa Polskiego lewicę ruchu ludowego.
14 grudnia 1915 – Podział zdobytych i okupowanych terytoriów byłego zaboru rosyjskiego między Austrię i Niemcy. Tereny północne Królestwa podległy zarządom wojskowym Niemiec, południowe – Austrii. Linia podziału stanowiła zamkniętą granicę dla wolnego ruchu cywilnego.
15 kwietnia 1916 – Minister spraw wewnętrznych Rosji uchylił zakaz śpiewania polskich hymnów: Jeszcze Polska nie zginęła, Boże coś Polskę i chorału Z dymem pożarów.
3 maja 1916 – Pierwsze po 125 latach niewoli uroczyste obchody święta narodowego w byłym zaborze rosyjskim. Sejm uchwala ten dzień świętem narodowym.
10 czerwca 1916 – Działacze litewscy wystosowali do władz niemieckich memoriał zawiadamiający o chęci utworzenia samodzielnej Litwy bez jakiegokolwiek związku z Polską.
27 czerwca 1916 – Generalny gubernator Beseler wydał zarządzenie o przymusowym oddaniu do 15 X wszystkich wyrobów i przedmiotów metalowych: klamek, łańcuchów, szyldów, ogrodzeń, numerów domów, kranów, rur, rynien. Uchylenie się zagrożone było karą roku więzienia i 5000 marek grzywny.
2 lipca 1916 – Wycofanie Brygady Strzelców Polskich spod Baranowicz. Była to decyzja Brusiłowa, który bał się, że Brygada może nawiązać kontakt z Legionami Piłsudskiego.
3 lipca 1916 – Tymczasowa Rada Stanu zgłosiła okupantom wniosek o konieczności ustalenia i organizacji najwyższych władz państwa.
4 lipca 1916 – Najkrwawszy bój I Brygady pod Polską Górą (Kostiuchnówką). Legioniści wytrzymują nieprzerwany atak wojsk rosyjskich. Od tego dnia Niemcy zdradzają zainteresowanie utworzeniem wojska polskiego.
7 lipca 1916 – Rada Pułkowników złożyła do c.k. Komendy Legionów i "enkaemu" memoriał, w którym żądała usunięcia austriackich oficerów z Legionów, powstania rządu polskiego oraz włączenia Legionów do walki o niepodległość Polski.
23 lipca 1916 – Złożenie memoriału rządowi Rzeszy Niemieckiej przez gen. gub. Beselera w sprawie utworzenia państwa polskiego i sformowania wojska pod zwierzchnictwem niemieckim (bez udziału Austrii).
24 lipca 1916 – Posiedzenie zwołanej po raz pierwszy Rady Miejskiej w Warszawie. Ks. Lubomirski i rektor Brudziński w przemówieniach żądają utworzenia Niepodległego Państwa Polskiego.
29 lipca 1916 – Wniesienie podania J. Piłsudskiego o dymisję z Legionów wobec zlekceważenia memoriału Rady Pułkowników w sprawie uznania Legionów za kadrę wojska polskiego oraz usunięcia z dowództwa austriackich oficerów.
6 sierpnia 1916 – Pierwsze odznaczenie legionistów orderem "za wierną służbę" w drugą rocznicę Kadrówki. Komendant Piłsudski przed opuszczeniem Legionów dekoruje osobiście zasłużonych żołnierzy.
20 października 1916 – Przeformowanie Legionów Polskich przez Austrię na Polski Korpus Posiłkowy (2 dywizje).
11 sierpnia 1916 – Rządy państw centralnych zapowiadają powstanie samoistnego Królestwa Polskiego. Do czasu zawarcia pokoju będzie ono pod zarządem oddzielnym obu okupacji. Pełna budowa państwa nastąpić może dopiero po wojnie. Oba mocarstwa nic z posiadanych polskich terytoriów rozbiorowych nie stracą.
7 października 1916 – Po dwuletnich walkach i bojach skończyła się epopeja legionowa. Pułki zostają wycofane do Baranowicz. W związku z podjętymi przez państwa centralne przygotowaniami do ogłoszenia Królestwa Polskiego, Legiony stać się mają kadrą wojska wskrzeszonego Państwa Polskiego.
1 listopada 1916 – Z połączenia czterech organizacji skautowych, działających od 1911 r. w Królestwie Polskim, powstał Związek Harcerstwa Polskiego (ZHP).
4 listopada 1916 – Zapowiedź cesarza Franciszka Józefa nadania autonomii Galicji w granicach Austro-Węgier. Była to odpowiedź na postanowienie wskrzeszenia Polski tylko z terenów zaboru rosyjskiego.
5 listopada 1916 – Cesarze Niemiec i Austrii Wilhelm II i Franciszek Józef I wydali manifest proklamujący utworzenie, w oparciu o oba mocarstwa, Królestwa Polskiego. Był to pierwszy akt w czasie wojny o znaczeniu międzynarodowym. Królestwo miało być samodzielne z dziedziczną monarchią i konstytucyjnym ustrojem.
15 listopada 1916 – W Vevey (Szwajcaria) zmarł Henryk Sienkiewicz (ur. 1846 r.). W 1924 r. jego prochy sprowadzono do Warszawy i umieszczono w podziemiach Katedry św. Jana.
6 grudnia 1916 – Gubernatorowie warszawski i lubelski powołali Tymczasową Radę Stanu z siedzibą w Warszawie, namiastkę przedstawicielstwa polskiego.
25 grudnia 1916 – W Krakowie, w założonym przez siebie przytułku dla mężczyzn, zmarł Brat Albert (Adam Chmielowski). Urodził się 20 sierpnia 1845 r. w Igołomi k. Krakowa. Jako 17-letni młodzieniec brał udział w Powstaniu Styczniowym. Został ciężko ranny (utracił nogę). Po odzyskaniu zdrowia ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Monachium. Karierę artysty malarza przerwał, obierając drogę św. Franciszka służenia nędzarzom, których zbierał na ulicach Krakowa.
– Protestując przeciw proklamacji państw centralnych, proponującej utworzenie państwa polskiego panowaniu rosyjskiemu wydartego, cesarz Rosji Mikołaj II zapowiedział utworzenie wolnej Polski z wszystkich trzech jej rozdzielonych terytoriów.
14 stycznia 1917 – Powołanie Tymczasowej Rady Stanu pełniącej funkcję rządu Polski, złożonej z 25 członków i dwóch komisarzy (Austria, Niemcy). Zadaniem było m.in. opracowanie projektu uporządkowania administracji.
26 lutego 1917 – Uruchomienie pierwszych w Polsce kursów lotniczych początkujących pracę Polaków w lotnictwie. Przy kursach powstaje Polskie Towarzystwo Żeglugi Napowietrznej, następnie przekształcone w Ligę Obrony Powietrznej Państwa (LOPP).
10 kwietnia 1917 – Cesarz Austro-Węgier przekazał Legiony wojsku polskiemu, zwanemu Polską Siłą Zbrojną (Polnische Wehrmacht).
27 maja 1917 – Organizowanie kadr wojska polskiego w Stanach Zjednoczonych.
3 czerwca 1917 – W Wersalu mocarstwa Ententy proklamowały zjednoczoną i niepodległą Polskę, zgodnie z paragrafem 13 warunków Wilsona.
4 czerwca 1917 – Dekretem prezydenta Republiki Francuskiej sformowana została na czas wojny autonomiczna armia polska pod dowództwem francuskim.
14 czerwca 1917 – Otwarcie Ogólnego Zjazdu Wojskowego Polaków w Piotrogrodzie. W zjeździe wzięło udział 384 delegatów. Honorowym prezesem zjazdu wybrano Komendanta Józefa Piłsudskiego. Odczytany list Kiereńskiego, który wzywa do wypełnienia obowiązków względem Polski przez wzmocnienie armii rosyjskiej, wywołał ogromne niezadowolenie.
19 czerwca 1917 – W Piotrogrodzie Polacy-żołnierze z armii carskiej postanowili utworzyć na terenie Rosji Narodowe Wojsko Polskie.
21 czerwca 1917 – Kiereński wycofuje się z tworzenia wojska polskiego na Wschodzie. Misję tworzenia wojska otrzymuje gen. Dowbór-Myśnicki.
25 czerwca 1917 – W obozie Sille de Guillaume rozpoczęło się formowanie pierwszego pułku armii polskiej we Francji. Do jej szeregów wstępują najliczniej Polacy-jeńcy armii niemieckiej, ale też Polacy z całego świata.
9 lipca 1917 – Tymczasowa Rada Stanu, chcąc wzmocnić swoją władzę, postanowiła zaprzysiąc Legiony. Uroczystość na stokach warszawskiej Cytadeli, nie odbyła się z powodu negatywnego stanowiska legionistów do przysięgania wiernego braterstwa broni z Niemcami i Austrią. Przysięgi odmówiły I i III Brygada, składała ją II Brygada.
10 lipca 1917 – Legioniści z terenów okupowanych przez Niemców, którzy odmówili złożenia przysięgi, zostają internowani w obozie jenieckim w Szczypiornie. Oficerowie w obozie w Beniaminowie. Urodzeni na terenie zaboru austriackiego zostają oddani Austrii, która tworzy z Polaków nową formację wojskową – Polski Korpus Posiłkowy.
26 lipca 1917 – Rozkaz Polskiego Komitetu Wykonawczego, powołanego do życia na zjeździe w Piotrogrodzie, wzywający wszystkich Polaków armii rosyjskiej do tworzenia odrębnych polskich oddziałów. Gen. Dowbór-Muśnicki mianowany dowódcą formującego się I Korpusu Wojsk Polskich na Wschodzie.
28 lipca 1917 – Polski Wojskowy Komitet Wykonawczy, utworzony po zjeździe w Piotrogrodzie, oraz Zarząd Centralny Związku Wojskowych Polaków, powstały jako centralne instytucje organizacji wojskowych z różnych frontów, łączą się, tworząc nową władzę pod nazwą: Naczelny Polski Komitet Wojskowy (skrót – Naczpol).
15 sierpnia 1917 – W Lozannie utworzony został Polski Komitet Narodowy pod przewodnictwem Romana Dmowskiego. Urzędował w Paryżu. Uznany przez rządy Francji, Anglii, Włoch i USA za oficjalną reprezentację Polski. Sprawował kierownictwo polityczne nad Armią Polską we Francji. Działał do 15 sierpnia 1919 r.
26 sierpnia 1917 – Do dymisji podała się Tymczasowa Rada Stanu, powołana przez generał-gubernatorów warszawskiego i lubelskiego. Była namiastką przedstawicielstwa polskiego. Składała się z 25 członków. Na jej czele stał W. Niemojowski.
12 września 1917 – Decyzją cesarzy Niemiec i Austrii powołano Radę Regencyjną. Sprawować miała najwyższą władzę aż do powołania króla Polski lub regenta, wyznaczyć rząd i zwołać Radę Stanu.
20 września 1917 – Dzięki zabiegom dyplomatycznym Romana Dmowskiego, utworzony przez niego w Paryżu Polski Komitet Narodowy został uznany przez rządy Francji, Wielkiej Brytanii i Włoch za reprezentację przyszłej niepodległej Polski.
17 października 1917 – Najwyższą władzę w proklamowanym przez okupantów Królestwie Polskim, obejmują trzej regenci: ks. arcybiskup Aleksander Kakowski, Józef Ostrowski, Zdzisław Lubomirski. Oficjalne przekazanie władzy następuje na Zamku Królewskim z rąk gubernatora Beselera. Rada Regencyjna wydaje odezwę do narodu o objęciu władzy dla "dobra powszechnego, ugruntowania potęgi, niepodległości, sławy, wolności i szczęścia Ojczyzny Polskiej, dla zachowania spokoju i zgody między obywatelami kraju".
8 stycznia 1918 – Prezydent Thomas Woodrow Wilson przedstawił w orędziu do Senatu USA zasady przyszłego pokoju. Po raz drugi (pierwszy raz w październiku 1917) padła propozycja utworzenia wolnej, zjednoczonej Polski.
9 lutego 1918 – W Brześciu nad Bugiem podpisany został traktat pokojowy między Ukraińską Republiką Ludową a Niemcami, Austro-Węgrami, Bułgarią i Turcją. Granice Ukrainy ustalono na linii Biłgoraj, Szczebrzeszyn, Krasnystaw, Radzyń, Międzyrzec, Mielnik, Kamieniec Litewski, Prużana. Miał nastąpić podział Galicji, znajdującej się pod zaborem austriackim, między Austrię i Ukrainę. Rada Regencyjna odmówiła zaakceptowania traktatu.
3 marca 1918 – W Brześciu Litewskim zawarty został tzw. pokój brzeski między państwami centralnymi (Niemcy, Austro-Węgry, Turcja i Bułgaria), a Rosją Radziecką. W obliczu groźby ofensywy niemieckiej Rosja oddała część terytorium (Finlandia, Łotwa, Litwa, Estonia i Białoruś) i zapłacić musiała wielką kontrybucję; anulowała ten pokój 13 XI 1918 r.
– Przybycie po 40 dniach marszu szwadronu rtm. Plisowskiego z Odessy do Bobrujska. Przebył 1600 km przy 30 st. mrozu, wśród ciągłych walk z bolszewikami.
4 marca 1918 – Deklaracja Naczelnej Rady Polskiej Siły Zbrojnej na Wschodzie (Kijów) w sprawie podporządkowania się władzy i rozkazom regentów w Warszawie.
8 marca 1918 – Objęcie przez Radę Regencyjną zwierzchnictwa nad I Korpusem i wszystkimi oddziałami wojsk polskich na Wschodzie.
24 marca 1918 – W Paryżu zmarł malarz Władysław Ślewiński (ur. 1854), uczeń Gersona. Zaprzyjaźniony z Gaugainem, którego poznał w Paryżu (1890).
9 kwietnia 1918 – Zmarł poeta i dramaturg Lucjan Rydel (ur. 17 V 1870).
11 maja 1918 – Bitwa pod Kaniowem. Wobec braku rezerw dowództwo polskie kapituluje. Niemcy nie dotrzymują warunków układu: aresztują rozbrojonych. Gen. Haller uchodzi do Kijowa, skąd przez Murmań do Francji.
28 maja 1918 – Koło Polskie parlamentu austriackiego, korzystając z wizyty cesarza Karola, uchwala: Zjednoczenie Polski Niezależnej z własnym dostępem do morza.
30 maja 1918 – Politycy czescy i słowaccy podpisują w Pittsburgu umowę o utworzeniu wspólnego państwa.
3 czerwca 1918 – Premierzy Francji, Wielkiej Brytanii i Włoch ogłosili we wspólnej deklaracji, że warunkiem pokoju w Europie jest wolna Polska posiadająca dostęp do morza.
10 czerwca 1918 – Rozformowanie III Korpusu WP na Wschodzie. Zdemobilizowanych zostaje 3 000 żołnierzy i 200 oficerów.
15 czerwca 1918 – Gen. J. Haller podpisuje w Moskwie umowę o pomocy, ekwipowaniu i transporcie wojsk polskich na Murmań.
22 czerwca 1918 – Pierwsze posiedzenie Rady Stanu zwołanej przez Rząd Regencyjny.
1 lipca 1918 – Generał Haller rozpoczyna formowanie oddziałów polskich.
3 lipca 1918 – Wyjazd gen. Hallera z Rosji do Paryża.
18 lipca 1918 – Zamordowanie cara Mikołaja II wraz z rodziną i osobami dworu w Jekaterynburgu przez komisarzy bolszewickich z Jurowskim na czele.
26 lipca 1918 – Rozkaz Lwa Trockiego o rozstrzeliwaniu bez sądu każdego Polaka przekradającego się na Murmań. Trocki pod wpływem ambasadora niemieckiego anuluje ważność dokumentów ambasady francuskiej, wydawanych żołnierzom Polakom udającym się na Murmań.
27 sierpnia 1918 – Niemcy zawierają z Sowietami tajną umowę, zastrzegając sobie, za pomoc w walce z białogwardzistami, pozostawienie wolnej ręki w stosunku do terytoriów zajętych w czasie wojny światowej na Wschodzie.
29 sierpnia 1918 – Rada Komisarzy Ludowych Rosji wydała dekret dotyczący Polski, który głosił: Wszystkie układy i akta zawarte przez rząd b. Cesarstwa... dotyczące rozbiorów Polski zostają ze względu na ich sprzeczność z zasadą samookreślenia narodów i rewolucyjnym poczuciem prawnym narodu rosyjskiego, który uznał niezaprzeczalne prawo narodu polskiego do niepodległości i jedności, zniesione niniejszym w sposób nieodwołalny.
– W trzynastym punkcie orędzia Wilsona wysunięty został postulat niepodległości Polski.
2 września 1918 – Początek rozbrajania okupantów przez POW i inne organizacje o charakterze wojskowym na terenie Lubelszczyzny, Kieleckiego, Radomskiego i Zagłębia Dąbrowskiego.
5 września 1918 – Rada Komisarzy Ludowych wydała dekret unieważniający wszelkie traktaty zawarte przez carat z Austrią i Prusami. Paragraf 3 dotyczący Polski znosił ważność rozbiorów.
12 września 1918 – Uderzeniem na Thiacourt gen. Foch zadaje ciężką porażkę Niemcom. W bojach uczestniczą wszyscy koalicjanci. Amerykanie biorą udział w walkach po raz pierwszy.
28 września 1918 – Umowa Polskiego Komitetu Narodowego z rządem francuskim w sprawie formującej się armii polskiej we Francji pod wojskowym zwierzchnictwem Francuzów. Komitet Narodowy ma decydować o osobie wodza armii.
4 października 1918 – Gen. Józef Haller został mianowany naczelnym wodzem Armii Polskiej we Francji. Nominację wręczył Roman Dmowski, przewodniczący Polskiego Komitetu Narodowego w Paryżu. Po kapitulacji Niemiec, "Błękitna Armia", zwana tak od koloru mundurów, brała udział w wojnie z bolszewikami.
– Książę Maksymilian oficjalnie zadeklarował w parlamencie niemieckim zgodę na 14 warunków pokojowych prezydenta Wilsona.
12 października 1918 – Dekret Rady Regencyjnej o zmianie przysięgi w szeregach Polskiej Siły Zbrojnej (Wehrmacht). Dekret podaje tekst przysięgi z pominięciem "sprzymierzeńców" i wzywa Komisję Wojskową do zaprzysiężenia wojska Radzie Regencyjnej, jako zwierzchniej władzy.
15 października 1918 – Deklaracja polskich posłów parlamentu austro-węgierskiego, że uważają się za obywateli Niepodległego Państwa Polskiego.
20 października 1918 – Rada Regencyjna przejęła z rąk niemieckich zwierzchnictwo nad wojskami polskimi rozmieszczonymi na obszarach okupacji niemieckiej. We Lwowie proklamowano Zachodnio-Ukraińską Republikę Ludową.
25 października 1918 – Ogłoszenie przez regencyjny Rząd Józefa Świeżyńskiego ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i mianowanie szefem sztabu gen. Tadeusza Rozwadowskiego. Decyzję powzięto bez porozumienia z władzami okupacyjnymi i z naczelnym wodzem polskich sił zbrojnych gen. Beselerem.
28 października 1918 – Raport płk. Wł. Sikorskiego o niepewnej sytuacji Lwowa. Miasto nie ma w tym czasie żadnej siły zbrojnej, znajdują się tylko organizacje wojskowe: POW z por. de Laveaux, legioniści I Brygady, organizacja "Wolność" (oficerowie armii austriackiej), polskie kadry wojskowe kpt. Mączyńskiego i grupa oficerów II Brygady.
– Wypędzenie żandarmów węgierskich z terenu Spisza i Orawy przez ludność góralską.
– Polska Komisja Likwidacyjna powołana w Krakowie m.in. przez I. Daszyńskiego, J. Moraczewskiego i W. Witosa stwierdziła, że ziemie niegdyś polskie, znajdujące się w monarchii austro-węgierskiej muszą wrócić do Polski. – Ogłoszenie przez "Narodni Vybor" w Pradze czeskiej "wejścia w życie państwa czeskiego" i obalenia rządów austriackich na terenie Czech.
30 października 1918 – Przejęcie przez Polską Komisję Likwidacyjną w Krakowie od przedstawicieli Austrii władzy nad Małopolską Zachodnią.
– Proklamowanie przynależności Księstwa Cieszyńskiego do Polski.
1 listopada 1918 – W porozumieniu z władzami austriackimi o godz. 4 rano Ukraińcy wkroczyli do Lwowa. Po zajęciu stacji radiowej kapitan Kopeć powiadomił całą Polskę o zamachu Ukraińców i postanowieniu obrony. Do obrony stanęła również ludność miasta. Szczególnym bohaterstwem odznaczyła się młodzież – lwowskie orlęta. Ukraińcy zajęli całą wschodnią Galicję aż po San.
5 listopada 1918 – Proklamowanie przez Zgromadzenie Narodowe w Jabłonce na Orawie przynależności państwowej górali z Orawy i Spisza do Polski.
– Układ z Czechami o podziale Śląska Cieszyńskiego według zasad etnograficznych.
6 listopada 1918 – W Lublinie powstał Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim jako premierem i płk Edwardem Rydzem-Śmigłym jako ministrem wojny.
9 listopada 1918 – Rozbrajanie Niemców w Warszawie i na obszarach okupacji niemieckiej.
10 listopada 1918 – O godzinie 7.30 przyjechał do Warszawy zwolniony z więzienia w Magdeburgu Józef Piłsudski. Na dworcu powitał go książę Zdzisław Lubomirski.
– Odbicie Przemyśla z rąk Ukraińców.
11 listopada 1918 – Przekazanie przez Radę Regencyjną naczelnego dowództwa nad tworzącą się armią polską brygadierowi J. Piłsudskiemu. Dzień ten stał się świętem narodowym Polski, jako data odrodzenia Rzeczypospolitej.
12 listopada 1918 – W hotelu "Bazar" w Poznaniu powstała Tymczasowa Naczelna Rada Ludowa Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Główne jej zadanie to przyłączenie ziem byłego zaboru pruskiego do odrodzonej Polski.
– Rozpoczął działalność Katolicki Uniwersytet w Lublinie. Inicjatorem założenia i pierwszym rektorem był ks. prof. Idzi Radziszewski.
14 listopada 1918 – Rozwiązanie Rady Regencyjnej, która przekazała całą władzę wojskową i cywilną J. Piłsudskiemu. Tworzenie rządu powierzono Ignacemu Daszyńskiemu.
16 listopada 1918 – Józef Piłsudski telegramem wysłanym do państw Ententy, neutralnych i Republiki Niemieckiej poinformował o powstaniu państwa polskiego.
17 listopada 1918 – Powołanie pierwszego Rządu Niepodległej Polski przez Naczelnika Państwa. Wobec niemożności utworzenia gabinetu przez Ignacego Daszyńskiego J. Piłsudski powierzył tworzenie rządu Jędrzejowi Moraczewskiemu.
19 listopada 1918 – Ustąpienie ostatnich oddziałów niemieckich z Cytadeli w Warszawie, w myśl porozumienia z władzami polskimi.
22 listopada 1918 – Dekret Naczelnika Państwa o głównych zasadach ustroju państwowego w Polsce. Dekret wypełnia brak ustaw i prawnych zasad rządzenia we wskrzeszonym państwie.
– Oswobodzenie Lwowa. O godz. 8 rano miasto przeszło w ręce polskie po 22 dniach walk.
30 listopada 1918 – Decyzja Anglii i Francji o dopuszczeniu polskiego przedstawicielstwa na Kongres Pokojowy podczas rozpatrywania spraw polskich.
3 grudnia 1918 – Sejm dzielnicowy w Poznaniu, przy udziale 1200 delegatów z Pomorza, Śląska, Prus Wschodnich i Mazur zatwierdził Naczelną Radę Ludową, jako władzę dla Wielkopolski, powierzając jej kierownictwo na terenie zaboru pruskiego. Jednym z czołowych działaczy był W. Korfanty.
8 grudnia 1918 – Formalne powołanie polskiej marynarki wojennej (faktycznie 1919-1920). Składała się z floty, oddziałów lądowych i lotnictwa morskiego.
9 grudnia 1918 – W Lublinie otwarto Katolicki Uniwersytet Lubelski (KUL).
16 grudnia 1918 – Na zjeździe połączeniowym SDKPiL i PPS-Lewicy powołana została Komunistyczna Partia Polski (do 1925 r. nosiła nazwę Komunistyczna Partia Robotnicza Polski). Była sekcją Międzynarodówki Komunistycznej. Od stycznia 1919 nielegalna.
26 grudnia 1918 – Pomimo sprzeciwu niemieckich władz centralnych o godz. 21 do Poznania przybył Ignacy Paderewski, witany spontanicznym entuzjazmem ludności.
27 grudnia 1918 – W Poznaniu rozpoczęło się powstanie wielkopolskie dla uwolnienia Wielkopolski i Pomorza spod władzy zaborczej. Do połowy stycznia 1919 r. powstańcy wyzwolili niemal całą Wielkopolskę. Powstaniem kierował Komisariat Naczelnej Rady Ludowej (W. Korfanty, ksiądz St. Adamski i A. Poszwiński).
5 stycznia 1919 – Zamach stanu, zorganizowany przez E. Sapiehę, L. Czerniewskiego, T. Dymowskiego i płk. Januszajtisa. Aresztowano ministrów rządu Moraczewskiego. Zamach zlikwidował gen. Szeptycki. Z polecenia Naczelnika Państwa udał się do Krakowa, wzywając I. Paderewskiego do powrotu do Warszawy.
8 stycznia 1919 – Nota Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu do Koalicji i Berlina o przejęciu władzy w dawnym zaborze pruskim.
18 stycznia 1919 – W Wersalu rozpoczęła się konferencja pokojowa. Polskę reprezentowali: Ignacy Paderewski i Roman Dmowski. W konferencji wzięło udział 72 przedstawicieli krajów świata. Przewodniczył Clemenceau.
7 lutego 1919 – Wydany został dekret o powszechnym obowiązku szkolnym.
8 lutego 1919 – Wydany został dekret wprowadzający w całej Polsce jednolite miary metryczne.
10 lutego 1919 – Pierwsze od 1830 r. posiedzenie Sejmu Ustawodawczego odrodzonej Rzeczypospolitej w Warszawie. Otworzył je Naczełnik Państwa, Józef Piłsudski. Obecny był m.in. nuncjusz apostolski Achilles Ratti (późniejszy papież Pius XI).
14 lutego 1919 – Zgon znakomitego pisarza Wiktora Gomulickiego (ur. 1848), znawcy i niezrównanego odtwórcy dziejów starej Warszawy.
16 lutego 1919 – Opanowanie przez polską kawalerię stacji Maniewicze na linii Kowel-Sarny rozpoczęło regularne walki wojsk polskich z Armią Czerwoną.
– Zakończenie powstania wielkopolskiego (wybuchło 27 XII 1918) i zawarcie rozejmu w Trewirze, na mocy którego ustalono tymczasową linię demarkacyjną. Powstanie przyczyniło się do ustalenia korzystniejszego przebiegu zachodnich granic Polski.
– Wręczenie warunków rozejmowych niemieckiemu sekretarzowi stanu Erzbergerowi przez marsz. Focha. Warunki zawierały również punkt zakazujący prowadzenia jakiejkolwiek akcji zaczepnej przeciw Polsce.
20 lutego 1919 – Uchwalenie przez Sejm Małej Konstytucji, jako tymczasowej ustawy o organizacji władz zwierzchnich i podziału władzy między Naczelnikiem Państwa, Sejmem i Rządem.
23 lutego 1919 – Oficjalne uznanie przez Republikę Francuską suwerenności i niepodległości Polski, a rządów państwa za legalne.
25 lutego 1919 – Wkroczenie wojsk polskich do Cieszyna.
– Uznanie Polski przez Anglię de iure.
1 marca 1919 – Otwarcie dla użytku publicznego Pocztowej Kasy Oszczędności.
3 marca 1919 – Ofensywa Ukraińców na Lwów i przyłączenie się do działań przeciw Polsce armii atamana Petlury, wypartej przez bolszewików z Ukrainy południowej.
7 marca 1919 – Bohaterska śmierć płk. Leopolda Lisa-Kuli (Jeleńskiego) w walkach z Ukraińcami pod Torczynem, b. naczelnego komendanta POW na Ukrainie i Białorusi.
9 marca 1919 – Przybycie premiera I. Paderewskiego do Paryża. Na posiedzeniu Rady Czterech (Wilson, Clemenceau, Lloyd George i Orlando) premier Paderewski uzyskuje decyzję następującą: Gdańsk ma być wolnym miastem pod zwierzchnictwem Polski, w Prusach i na Mazurach plebiscyt. W sprawie granic wschodnich Rada orzeka: zdobywajcie, co jest waszą własnością.
30 marca 1919 – Achilles Ratti, późniejszy papież Pius XI, został pierwszym nuncjuszem apostolskim w odrodzonej Polsce. Do Warszawy przybył pod koniec 1918 r., jako wizytator apostolski.
17 kwietnia 1919 – Generalna ofensywa dowódcy frontu małopolskiego gen. Iwaszkiewicza na Ukraińców oblegających Lwów. Oddziały pułku wielkopolskiego, gen. Konarzewskiego, pierwsze wkraczają do oswobodzonego miasta.
19 kwietnia 1919 – Do Wilna wkracza Brygada Jazdy płk. Prażmowskiego. Ułani Zaniemeńscy zajmują dworzec i wysyłają pociąg po zdążające do Wilna pułki legionowe. Wilno po ponad trzech miesiącach panowania bolszewików powraca do Polski.
4 maja 1919 – Wojska polskie zajęły Pińsk. Bolszewicy cofają się na Mińsk Litewski.
7 maja 1919 – W Paryżu wręczono Niemcom ujęte w 100 paragrafach warunki zawarcia pokoju, w obecności 15 przedstawicieli państw zwycięskich. Polska ma mieć uznane granice z 1772 roku. Niemcy muszą m.in. oddać Alzację i Lotaryngię i zapłacić 125 miliardów franków wojennego odszkodowania.
12 maja 1919 – Państwa Ententy ustaliły zwrot Polsce terenów zagrabionych w czasie rozbiorów.
15 maja 1919 – Generalna ofensywa polska na froncie ukraińskim.
25 maja 1919 – Do Polski powróciła 4. Dywizja gen. Żeligowskiego.
30 maja 1919 – Wszyscy oficerowie armii polskiej otrzymują jednolite dystynkcje na kołnierzach mundurów.
4 czerwca 1919 – W Wielkopolsce, na wypadek niepodpisania przez Niemcy, wydano rozkaz o formowaniu Obrony Krajowej.
9 czerwca 1919 – Naczelnik Państwa wydaje rozkaz o zjednoczeniu wszystkich polskich formacji.
10 czerwca 1919 – Mianowanie msr. Rattiego nuncjuszem apostolskim w Polsce.
21 czerwca 1919 – Badania Komisji Koalicyjnej okrucieństw ukraińskich w Złoczowie. Na ekshumowanych zwłokach ujawniono bestialski sposób znęcania się (wyłupywanie oczu, zdzieranie pasów z ciała, obcinanie kończyn).
22 czerwca 1919 – Powrót do kraju 4. Dywizji gen. Żeligowskiego.
6 lipca 1919 – Podpisanie układu rządu polskiego z mocarstwami Ententy w Paryżu w sprawie objęcia przez nasz kraj terenów dawnej Rosji i Niemiec.